ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆಯಾದರೂ ಸರಿ ಅದನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ಬಳಸದೇ ಹಾಗೇ ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಪುರುಸೊತ್ತಾದಾಗಲಷ್ಟೆ ತೆಗೆದು, ಓದಿ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇಟ್ಟಲ್ಲೆ ಗೆದ್ದಲು ಹತ್ತಲು ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆಗೆ ಬಾರದ ಭಾಷೆ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಎಂಬ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ ನಾಡ ನುಡಿಗೆ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಗೌರವ ಅದರ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ವಿನಃ ಕೇವಲ ಆ ಕುರಿತಾದ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಡಾ. ಹಾ.ಮಾ.ನಾಯಕರು ಹೇಳಿದ್ದು, ನಾವು ತೀರಿಸಬೇಕಾದ ಋಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಋಣವೂ ಒಂದು ಎಂದು.
ಇಂದಿನ ಗೋಳಿಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ಕನ್ನಡದ ಕಂಪು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ವಾಸ್ತವ ಸತ್ಯ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಇರಲಿ ಆದರೆ ಅದು ಕನ್ನಡದ ಜಾಗೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗದಿರಲೆಂಬುದೇ ಆಶಯವಾಗಿ, ಅರಿವಾಗಿ, ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಮಾತೃಭಾಷಾ ಋಣವನ್ನು ಅಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತೀರಿಸಿದಂತೆ ಆಗಬಹುದು. ಭಾಷೆ ಇರದೇ ನಾವು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಅದು. ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರಗಳ ಲೇವಾದೇವಿಗೆ ಬೇಕೇ ಬೇಕು. ಆ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತೇವೆ. ನಿತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಅದು ಅಗತ್ಯ, ಅನಿವಾರ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಎಂದರೆ ಯಾವ ಭಾಷೆ? ಉತ್ತರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅದು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಕನ್ನಡ ಅಂತ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅದೇ ನಮಗೆ ಸಹಜ ಭಾಷೆ. ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರುವುದೇ ಮಾತೃಭಾಷೆ. ಪ್ರೇಮ, ಸಿಟ್ಟು, ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ನುಡಿಯೇ ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನಿಂದ ಹೊರ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ನಾವು ಸಹಜವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಹಾಗಲ್ಲದಿದರೆ ಕೃತಕ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಕುವೆಂಪುರವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ “ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭಾವವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಆಗುವಂತೆ ಇನ್ನಾವುದರಿಂದಲೂ ಆಗಲಾರದು. ಪರಭಾಷೆಯಿಂದ ಭಾವವಿಕಾಸ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮನುಷ್ಯನ ಸಹಜ ಬುದ್ದಿ ಕಾಣುವುದು ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೊಸ ಭಾವನೆ ತರಬಹುದು ಆದರೆ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಆವರಣದ ಗಾಳಿ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ. ಉಸಿರೆಷ್ಟು ಸಹಜವೋ ಅಷ್ಟೆ ಸಹಜ ಮಾತೃಭಾಷೆ” ಹಾಗೆ ಮುಂದುವರಿದು ಹೇಳುವ ಮಾತೆಂದರೆ ಪರಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಕ್ಕಳ ಬುದ್ದಿಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಂಡುಮಾಡಿದೆ. ಅವರ ನರಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ ಅವರನ್ನು ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡುವ ಗಿಳಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಸೃಷ್ಠಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕವೇ ಒಂದು ಮಗು ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಬೆಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ – ತಾಯ್ನುಡಿಯೇ ತಕ್ಕ ಆಯ್ಕೆ. ಅದೇ ಮೊದಲ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ನಾವು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸದೇ ದಿನನಿತ್ಯವೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ಗಾಗಿ ಮೊರೆಯಿಡುತ್ತೇವೆ. ಆ ಭಾಷೆಯ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಏನನ್ನಾದರೂ ಪಣಕ್ಕೀಡಲು ಸಿದ್ದರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಅದರಿಂದಲೇ ಬದುಕಿನ ಸರ್ವ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದೇ ಸದ್ಯದ ದುರಂತ. ಯಾರಿಗೂ ತಾಯಿ ಋಣದ ಚಿಂತೆ ಬಾಧಿಸದಿರುವುದು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯವು ಆಗಿರಬಹುದು.
ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ, ತನ್ಮೂಲಕವಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಸಂವಹನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲು, ಅಕ್ಷರಸ್ಥ ಜನ ಸಮುದಾಯ ಮುಂದಾದಾಗ, ಶ್ರೀ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಕೇವಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕಸರತ್ತಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಬಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣಗೆ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಓದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ನಲ್ಲೆ ಬರೆದು ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದು ಬಂದ ಅಧಿಕಾರಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಬಲ್ಲ? ಅವನು ಇವರೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಸಹಜ ಸಂವಹನ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಪಡೆದ ಪದವಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ? ಪ್ರಯೋಜನವು ಲಭಿಸಬೇಕೆಂದಾದರೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನ ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸಹಿತ ಜೀವನ ವ್ಯಾಪಿಯಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದು ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯಲ್ಲೆ ಮುಟ್ಟಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅರಿವಾಗದಿರುವುದಕ್ಕೆ “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದುರಂತ ಎನ್ನಬಹುದೇ?
ಇನ್ನೂ ನಿತ್ಯ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಡ್ಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿ ಹೇಳುವುದೊಂದೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಬಸವಣ್ಣ ಮತ್ತಿತರರ ವಚನಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದು. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕøತ ಪ್ರೋ| ಎಂ.ಜಿ.ಕೆ. ಮೆನನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ “ವಿಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಯುವುದು ಅರಿವಿನಿಂದಲೇ ಹೊರತೂ ಬಾಯಿ ಪಾಠದಿಂದಲ್ಲ. ಅರ್ಥವಾಗದೇ ಹೋಗುವ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಅರಿವು ಮೂಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹಜ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭೋಧಿಸಬೇಕು. ಇದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ಸಾಧ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಮಾಧ್ಯಮ ಮಾತೃಭಾಷೆ”.
ಡಾ. ಹಾ.ಮಾ.ನಾ. ಹೇಳುತ್ತಾರೆ “ಭಾಷೆ ರಾಜಭವನದ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನು ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸುವದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜನ ಜೀವನವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೂ ನಮಗೂ ನಡುವೆ ಸದಾ ಕಂದರವೊಂದು ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ” ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನು ನಾವೆಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೇವೆ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆಷ್ಟು ಅಭಿಮಾನವಿದೆ ಎನ್ನುವುದು, ನಾವು ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಭಾಷೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಜನ ಜೀವನದಿಂದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ. ನಿತ್ಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಸಹಜವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಕಡೆಗಳಲೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಬಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು.
ಕಛೇರಿ, ಸಂಸ್ಥೆ, ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ನಾಮಫಲಕವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಒಯ್ದು ಬೇರೆಯವರು ಓದಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನಂಬುವ ಕೆಲಸ ಮೊದಲು ತಪ್ಪಬೇಕಿದೆ. ನಿತ್ಯ ಜೀವನದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾ ವಿಚಾರಣೆಯು ಒಂದು. ವಾದ -ಪ್ರತಿವಾದಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಗ ಕಕ್ಷಿದಾರನಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಪು ಕೂಡ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಸೂಚನ ಫಲಕ – ಪ್ರಗತಿ ಸೂಚಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಜನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥವಾಗಬಹುದು. ಹಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಅವು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಬಹುದು. ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ಥಕವಾಗದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೀಯೆ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಆಚರಣೆ ಅಷ್ಟೆ.
ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕಲಿತರೆ ಮಾತ್ರ ಭವಿಷ್ಯ ಎಂಬ ಮೋಹಕ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗದವರಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ನಲ್ಲಿ ದೊರಕುವಷ್ಟನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸುವಂತಾದರೆ ಎಂದು ಯಾರು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಷಾದದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಅದೇ.
ಕನ್ನಡ ಕೂಡ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ನಂತೆ ಸ್ವೀಕೃತ ಭಾಷೆ. ಉಳಿದ ಭಾಷೆಯ ಪದÀಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವಂತಹದ್ದು. ಇಂದು ಪ್ರಪಂಚ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾಲೇಜು, ಬಸ್ಸು, ಪೋಲಿಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡಾನುವಾದವನ್ನಿತ್ತು, ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕೆಂಬ ಹಟ ಕೂಡ ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗದು. ಅವನ್ನೇಲ್ಲಾ ನಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯ ಅಂಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಮತ್ತೆ ಡಾ.ಹಾ.ಮಾ.ನಾ. ಹೇಳುವಂತೆ “ಸಿಮೆಂಟ್”ಗೆ ‘ವಜ್ರಚೂರ್ಣ’ ಎನ್ನಬೇಕಿಲ್ಲ. ಸಿಮೆಂಟ್ ಇದು ಸಿಮೆಂಟು ಆದಾಗಲೇ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗದು ಸೀಮೆಯ ಅಂಟಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಸೀಮೆಯ ನಂಟೂ ಆಗಬಲ್ಲದು.
ನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳ ಕುರಿತು ನಾವು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವು ನಾಳೆ ನಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳಾದಾವು! ಆದರೆ ಅದೇ ಮೋಹವಾಗಬಾರದು. ಅದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಬಲಿಯಾಗಬಾರದು. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ಕುರಿತು ಮಮತೆ, ಅಭಿಮಾನವಿದ್ದರೆ ಹಾಗಾಗಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಎ.ಆರ್.ಕೃಷ್ಣಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮಾತುಗಳು ನಮ್ಮಗೆ ಸದಾ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಅದೆಂದರೆ “ಕನ್ನಡಿಗರೆ ನಿಮ್ಮ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಭಾರತ ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಗೈ ಅಗಲ ಬಿಟ್ಟರೆ ಮತ್ತೆಲ್ಲೂ ನೋಡಲಾರಿರಿ. ನೀವು ಅದನ್ನು ಅಂಕ ಮಾಡಿದರೆ ಮಿಕ್ಕ ಯಾವ ದೇಶದ ಯಾವ ಜನರೂ ಅದನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲಾರರು. ಅದು ಹೋದರೆ ಹೋಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಕಡೆ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಿದೆ. ಆ ಕಡೆ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವಿದೆ. ಗುಡಿಸಿಹಾಕಿ ಬಿಡಿ”. ಮಾತೃಭಾಷಾ ಋಣ ಹೊತ್ತಾವರಾರು ಈ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲಾರರು. ಆದರೂ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡದ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಕುರಿತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೆ ಮಾತು ಕತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ದುರಂತವಾದರೂ ಸತ್ಯ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರ ನುಡಿ “ಕನ್ನಡವನ್ನುಳಿದೆನಗೆ ಅನ್ಯ ಜೀವನವಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡವೇ ಎನ್ನುಸಿರು” ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರ ಉಸಿರಲ್ಲೂ ಇರುವಂತಾದರೆ, ಆ ಕನ್ನಡಮ್ಮ ಖುಷಿಯಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಲಹಬಹುದು.
ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ ಕುಳಿಬೀಡು.

ಭಾಷೆ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವಂತದ್ದಲ್ಲ. ಶೂನ್ಯ ಸಾಧನೆಯು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ, ಗುರಿಯಲ್ಲ ನಮ್ಮೊಳಗೊಳಗೇ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಯಾರ ಹಂಗೂ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಂತ ಹೆರವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ – ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಗಳಿರುವುದು ನಿಜ.
ಭಾಷೆಯಿರದ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಅಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದೇ ಭಾಷೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯಂದು ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೂ, ಚಿಂತನೆಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಿದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜ್ಞಾನದ ಶಾಖೆಗೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷಾ ಲೋಕವಿದೆ. ಹಾಗೇ ವೃತ್ತಿಗೆ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯೂ ಇದೆ. ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯ ಕ್ರಮ ಕೂಡ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಸ್ಥಳ, ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಂದರ್ಭಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಕೂಡ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವುಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅಂದರೆ ಭಾಷೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವುದು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ವಿನಃ ನಿಘಂಟಿಗನುವಾಗಿಯಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾಗಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತೆರನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಒಳಗಡೆಯ ಸಂಭಾಷಣಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ, ಹೊರಗಡೆಯ ಸಂಭಾಷಣಾ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂತರವಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅಡುಗೆಮನೆಯೊಳಗಿನ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿಗೂ, ಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ನಾವೇ ಇದ್ದಾಗ ಒಂದು ಬಗೆಯಾದರೆ ಹೊರಗಿನವರು ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಆಡುನುಡಿಯಿಂದ, ಗ್ರಂಥಸ್ಥದತ್ತ ತಿರುಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜ್ಞಾ, ಪೂರ್ವಕವಾಗಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಜರುಗುವ ಕ್ರಿಯೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಳಗಣ ಮಾತಿಗೂ, ಹೊರ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗಿನ ಮಾತಿಗೂ ಅಂತರವಿದೆ. ನಾವು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ಮಾತು ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದರೆ ಒಂದು ರೀತಿ ಕಛೇರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ ಕಛೇರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೌಕರನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ ಹೇಗೆಂದರೆ ರಾಜನಾದವನು ನಮ್ಮ ಭೋಜನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಗಿದೆಯೇ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಡುಗೆ ಆಯ್ತಾ? ಅಥವಾ ಊಟಕ್ಕೆ ಆಯ್ತಾ? ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಹೀಗೆ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಥಾನ, ಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗುವದನ್ನು, ನಾವೇ ಗಮನಿಸಬಹುದು ರಂಗ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮುಲಕವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.
ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಹೀಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನ ತರಗತಿಯೊಳಗಿನ ಭಾಷೆ ಕೂಡ ಹೇಗಿದ್ದರೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಆ ಕುರಿತು ಲಕ್ಷವಹಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ತರಗತಿಯೊಳಗಿನ ಮಾತುಗಳೇ ಬಹಳ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಶಿಕ್ಷಕ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಸ್ಪರ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಮಾತುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಯಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜರುಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಮ್ಮುಖದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮುಖದ ಕ್ರಿಯೆಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬನೇ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು, ಉಳಿದವರು ಸುಮ್ಮನೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಆದಲ್ಲಿ, ಹೇಳುವವನ ಮಾತುಗಳು ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದರೆ ಆತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರು, Preacher ಅದೇ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಗಾಳಾದರೆ, ಪ್ರಶ್ನಾಪೇಕ್ಷಿತವಾದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತೇ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆತ ಶಿಕ್ಷಕ teacher ಹೀಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ, ಉತ್ತರಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳೆಲ್ಲ ಜರುಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆ ಸರಳ, ಶುದ್ದ ವ್ಯಾಕರಣ ಬದ್ಧ, ಪಠ್ಯದ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ತರಗತಿಯ ಘನತೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಕನ್ನಡದ ಸಂಧರ್ಭವನ್ನೇ ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕನ್ನಡದ ಕ್ರಮ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾದ ಗ್ರಂಥಸ್ಥವಾದ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯಿರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಉತ್ತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಏಕರೂಪದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪಕರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾಗೆಯದೆಂದು, ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ನಡೆದರೆ ಹೊರಗಿನವರಿಂದ ಶ್ಯೂನ್ಯಸಂಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಬಿಡಬಹುದು.
ಇಂಗ್ಲೀಷ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ Received pronounciation ಪದ್ದತಿ ಇಲ್ಲ ನಿಜ. ಆದರೆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯ ವಾರ್ತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಸಮಾಚಾರದ ಓದು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಠ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ಭಾಷೆ ಹಾಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕಾದದ್ದು ಅಪೇಕ್ಷಣಿಯ. ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲಾಗಲಿ, ಮಾತನಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಂತದ ಭಾಷಾಪ್ರೌಢಿಮೆ ಅಗತ್ಯ ಇಂಥ ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆ ತರಗತಿಯಿಂದ ತರಗತಿಗೆ ಏರುತ್ತಾ ಸಾಗಬೇಕು. ಜ್ಞಾನದ ಮಟ್ಟ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕನ ಜ್ಞ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ಅಳತೆಗೋಲೇ ಆತನ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ, ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ದತ್ತ ಕಾಲಾವಕಾಶದ ಸದ್ಬಳಕೆಯಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಅವಶ್ಯಕ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿದ್ಧತೆ, ಬದ್ಧತೆ ಬೇಕು. ಹಾಗಲ್ಲದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಂ, ಊಂ, ಅಂತಲೋ ಠ ಅದ್ನೋಡಿ, ಇತ್ಕೋಳಿ, ಇತ್ಯಾದಿ ಪದಗಳ, ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಹೊತ್ತನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಶಬ್ದ, ಶಬ್ದ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ನೂರೆಂಟು ಬಾರಿ ಒಂದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಕೂಡ ಯೋಗ್ಯ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, class, classic, classicism ಏರ್ಪಡಬೇಕು. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಕಲಿಸುವ ವಸ್ತು, ಕಲಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ. ವಿಷಯವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಂಡವನು ಅದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ತನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ್ದನ್ನು, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆನ್ನುವುದು ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತು, ಹಾಗಾಗಿ ತರಗತಿಯೊಳಗಣ ಭಾಷೆ ಪರಿಪಕ್ವವಾಗಿ ಹೊರಗಡೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ಜ್ಞಾನದ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ, ಇನ್ನೊಂದು, ಭಾಷಾ ಮಸೆತದಿಂದ. ವಿಷಯದ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜವೇ ಆದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ ಅವಕಾಶದ ಎಚ್ಚರ ಅಗತ್ಯ.
ಭಾಷಾ ಶುದ್ಧಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉಚ್ಛಾರದ ಶುದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೂ ಗಮನವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ತರಗತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ, ತರಗತಿಯ ಹೊರಗಡೆ ಕೂಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಪಭ್ರಂಶ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ಅವರಿಗೆ ಕಿರಿ, ಕಿರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ತರಗತಿಯೇ ಬೇಡವೆಂಬಂತಾಗಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ‘ಧ್ವನಿ’ಯನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಗತ್ಯ ಏರಿಳಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಠಮಾಡಬೇಕಲ್ಲದೆ, ಏಕತಾನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇಳುಗರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ, ನಿದ್ದೆ ಒತ್ತರಿಸಿ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು.
ಮಕ್ಕಳ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕರ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ತಾಳ್ಮೆಗೆಡದೆ ಇರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಬೇಡದ ಮಾತು, ತುಟಿಮೀರಿ ಬಂದದ್ದೇ ಆದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕಮರಬಹುದು, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏಟು ನೀಡಿದರೂ ಅದು ಅಷ್ಟು ಅಪರಾಧವಾಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲಿನ ಪೆಟ್ಟು, ದೈಹಿಕ, ಅದನ್ನು ಅವರು ಮರೆಯುವುದು ಸಾದ್ಯ. ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪೆಟ್ಟಾದರೆ ಕಷ್ಟ ಅದರಲ್ಲೂ ಸಹ, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಡೆ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಷ್ಟೇ ಇದ್ದ ಕಡೆ ಆದಷ್ಟು ತೂಕದ ಮಾತು ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿ ಪಡಿಸುವ ಪಠ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯರಚನಾ ಮಂಡಳಿ ಆ ಕುರಿತು ನಿಗಾವಹಿಸುತ್ತದೆ. (ಅಪವಾದಗಳು ಬೇರೆ) ಪ್ರಪಂಚದ ಉತ್ತಮ, ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೇ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದವುಗಳನ್ನೇ ನಾವು classic ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಹಾಗೆ ಇಟ್ಟ ಪಠ್ಯಗಳ ಘನತೆಗೆ ಮುಕ್ಕು ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ ಇರಬೇಕು. ಮನೆಯ ಮಾತು ಬೇರೆ, ತರಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಮಾತು ಬೇರೆ. ಈ ಎಚ್ಚರ ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ಇರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಆಡು ನುಡಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ್ಯ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನೇ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವರಿಗೆ ತತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಖುಷಿ ನೀಡಿದರೂ, ಉಳಿದವರಿಗೆ ಕಿರಿ, ಕಿರಿ ಆದೀತು. ಅವರು ಆ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಬದಲಾಗಲಿಕ್ಕೂ ಸಾಕು. ಹಾಗಾಗಿ ತರಗತಿಯೊಳಗಿನ ಭಾಷೇ ಪ್ರಭುದ್ಧವಾಗಿ, ಆದರೆ ಸರಳವಾಗಿ, ಶಾಸನ ಬದ್ಧವಾಗಿ [parliamentary language] ಆದರೆ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರದೆ, ಶಿಕ್ಷಕನ ಪಂಗಡ, ಒಳಪಂಗಡಗಳ ಆಡು ನುಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಜಾತ್ಯಾತೀತವಾದ ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಲ್ಲಬಹುದಾದ ಹದವಾದ ಭಾಷೇಯ ಪ್ರಯೋಗ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಾಕಾರಿಯಾದೀತು.
ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ ಕುಳಿಬೀಡು